History

Het Mirakel van Amsterdam

Amsterdam

Ieder jaar lopen duizenden katholieken op de eerste zaterdag na 15 maart in stilte door het centrum van Amsterdam. De rede waarom zij deze ‘Stille Omgang’ lopen ontstond op 15 maar 1345 met het Mirakel van Amsterdam. In dit deel van de Geschiedenis van Amsterdam vertel ik jullie over het Mirakel van Amsterdam en de Stille Omgang.

Heilige sacramenten

De Rooms-katholieke kerk kent zeven heilige sacramenten. Dit zijn zogenoemde gewijde handelingen waardoor God dichterbij de mens kan komen. Deze sacramenten worden altijd uitgevoerd in of rondom een kerk, en door een gewijde (volledig opgeleide) priester. De belangrijkste sacramenten zijn: de doop, het vormsel (zalven van het voorhoofd), de Heilige Communie of eucharistie (de hostie en wijn, die symbool staan voor het lichaam en bloed van Jezus), de biecht en het huwelijk. Wanneer een Rooms-katholiek iemand op sterven ligt krijgt hij of zij de laatste heilige sacramenten toegediend. Er wordt nog eenmaal een biecht afgenomen, een ziekenzalving uitgevoerd en voor het laatst krijgt hij een Heilige Communie toegediend.

Het Mirakel van Amsterdam

In de avond van 15 maart in een huis aan de Kalverstraat braakte een man die op sterven lag de hostie uit die hij had gekregen bij zijn laatste heilige sacramenten. Vanwege kerkelijke gebruiken werd zijn braaksel in het haardvuur gegooid zodat de hostie volledig vernietigd zou worden. Echter toen de volgende ochtend men de haard wilde schoonmaken troffen zij de hostie ongeschonden aan. Deze hostie werd door de verzorgster naar de priester van de Sint-Nicolaaskerk gebracht. Maar de volgende ochtend trof zij de hostie weer in het huis aan. Dit herhaalde zich een aantal keren totdat werd besloten dat deze bijzondere hostie ter plekke bewonderd moest worden. Het huis werd omgebouwd tot een bedevaartkapel, genaamd de Heilige Stede.

Mirakel van Amsterdam

Prent waarop het Mirakel wordt uitgelegd

Viering van het Mirakel tot 1578

Door de bouw van de bedevaartkapel, en omdat het mirakel van Amsterdam door het Bisdom van Utrecht erkend werd ontstond er een toestroom van bedevaarders. Ook groeide het aantal kloosters in Amsterdam hierdoor sterk in Amsterdam. Dit deed de economie van de stad Amsterdam ontzettend goed, waardoor de stad in 100 jaar verdriedubbelde qua omvang Om ervoor te zorgen dat de bedevaarders de Heilige Stede kapel goed konden bereiken werd de heilige weg tussen Sloten (toen nog een zelfstandig dorp) en de Kalverstraat aangelegd. Ieder jaar werd het Mirakel gevierd met een processietocht, genaamd de Sacramentsprocessie. Deze traditie hield stand totdat Amsterdam bij de Alteratie van Amsterdam protestants werd.

Protestants Amsterdam

Tijdens de Nederlandse opstand bleef Amsterdam tot 1578 Katholiek. Op 26 mei 1578 werd de katholieke stadsregering van Amsterdam afgezet, en binnen een dag werd de stad volledig protestant. Dit had natuurlijk gevolgen voor de katholieke bevolking van Amsterdam. De kapel waar de hostie in werd aanbeden werd een protestantse kapel, net als andere kerken in Amsterdam. Ook werd de Sacramentsprocessie verboden. Men begon daarom om de route van de Sacramentsprocessie in stilte en individueel te lopen. Dit hield ook stand toen het Processieverbod in 1983 werd afgeschaft. Dit omdat de Stille Omgang een waardevolle traditie was geworden. Vanaf 1881 liep men niet meer individueel, maar nog steeds in stilte deze Stille Omgang.

Wat is er nog over van het Mirakel?

Naast dat je dus de route mee kunt lopen op de eerste zaterdag na 15 maart, kun je ook zelf de route lopen op een normale dag. Je loopt dan vanaf het Spui, via de Kalverstraat en Nieuwendijk richting de Prins Hendrikkade. Hier sla je rechtsaf en ga je richting de Warmoesstraat, deze loop je door en je slaat dan rechts naar de Langebrugsteeg. Je eindigt hierna weer bij het Spui. Helaas is in 1908 de Helige Stede gesloopt door de toenmalige protestantse eigenaren. In het huidige pand op deze locatie zit tegenwoordig de Amsterdam Dungeon. Op het Rokin staat tegenwoordig de ‘Mirakelzuil’. Deze zuil is opgemaakt uit bouwfragmenten van de originele Heilige Stede kapel. De Hostie zelf is tijdens de beeldenstorm van 1566 vermist geraakt.

Wil je meer weten over het Mirakel, of volgend jaar zelf meelopen? Kijk dan op de website van het Gezelschap van de Stille Omgang.