History

De vroegste geschiedenis van Amsterdam

Amstel Amsterdam

Amsterdam is een stad met een ontzettend rijke geschiedenis. Als student geschiedenis interesseert mij dit ontzettend, en daarom schrijf ik er in de serie Geschiedenis van Amsterdam dan ook over op mijn blog. In dit deel schrijf ik over de allereerste ontstaansgeschiedenis van Amsterdam als klein vissersdorpje in het Bisdom van Utrecht.

Het ontginnen van het Amstelland

Het Bisdom van Utrecht strekte zich in het begin van de late middeleeuwen (rond 1100) uit van het huidige Zeeland tot Groningen. Het Amstelland (land rondom de Amstel) viel daarom ook onder het Bisdom van Utrecht. De lokale landheer van het Amstelland was de Heer van Amstel, hij zetelde in Ouderkerk aan de Amstel. Ouderkerk aan de Amstel was het eerste dorp dat werd gesticht in het Amstelland. Het Bisdom van Utrecht gaf rond 1200 opdracht aan de Heer van Amstel om kades op te gaan werpen rondom de Amstel zodat het land kon worden opgeworpen. Een van de problemen waar zij tegen aanliepen was dat er brak water (een mengelmoes van zout en zoet water) vanaf de zuiderzee via het Ij en de Amstel het Amstelland binnendrong. Rond 1260 bouwden zij daarom een 100 meter brede dam in de Amstel, met een spuisluis. Deze dam kennen wij vandaag de dag als De Dam van Amsterdam.

De Dam als marktplaats

Doordat de Dam er middels de spuisluis voor zorgde dat het water in het Amstelland niet meer brak was, waardoor de landbouwers meer voedsel konden produceren en de bevolking rondom de Amstel kon groeien. De Dam werd daarnaast een overslagplaats waar producten vanaf de Zuiderzee overgezet werden op schepen de Amstel op, en andersom. Er ontstond hierdoor een markt op de Dam waar goederen uit deze twee gebieden ook verhandelt werden. Door het ontstaan van deze marktplaats gingen naast vissers ook andere beroepen zich rondom deze dam in de Amstel vestigen. Hierdoor ontstond een kleine verstedelijkte samenleving met vissers en ambachtslieden. Amsterdam was geboren!

Amsterdam 13e eeuw

Kaart zoals Amsterdam er in de 13e eeuw zou hebben uitgezien. Gemaakt door Christoffel van Hartogveldt in de 17e eeuw.

De weg naar stadsrechten voor Amsterdam

In de veertiende eeuw bleef Amsterdam gestaag groeien. Van een dorpje met 1000 inwoners aan het einde van de dertiende eeuw groeide het uit naar een handelsstad met 3000 inwoners aan het einde van de veertiende eeuw. Een groeiende bevolking betekende ook dat het gebied waarop Amsterdam zich ontwikkelde ook bleef groeien. Amsterdam ging aan beide zijden van de Amstel verbreed worden. In het Westen tot de nieuw gegraven Singel, en in het Oosten tot de Voorburgwal. Een ander teken van de groei van Amsterdam was dat er rond 1400 de eerste kloostergemeenschappen in Amsterdam begonnen te ontstaan. ook werd er een tweede kerk werd gebouwd, de Nieuwe Kerk.

Amsterdam in de vijftiende eeuw

In de vijftiende eeuw zou de bevolking van Amsterdam opnieuw verdrievoudigen. Dit zorgde ervoor dat de stad zichzelf weer ging uitbreiden. In de eerste helft van de eeuw werd in het zuiden een stuk grond toegevoegd wat wij tegenwoordig kennen als het muntplein. In het Oosten van de stad werd de Bredesloot omgegraven tot de Kloveniersburgwal. Ook werd de stadspoort van deze kade omgebouwd tot een vernieuwde poort, de Sint Anthoniespoort. Tegenwoordig is dit het Waaggebouw op de Nieuwmarkt. In het begin en midden van de vijftiende eeuw werd de stad Amsterdam een aantal keren getroffen door grote stadsbranden. Stadsbranden konden in middeleeuwse steden goed om zich heen slaan en veel vernieling aanrichten doordat veel van de huizen van hout waren met rieten daken. Na de grote stadsbrand van 1452 besloot het stadsbestuur dat alle nieuwe huizen in het vervolg van baksteen moesten worden gebouwd. Ook besloot het bestuur dat de daken niet meer van riet mochten zijn.

Waag Amsterdam

De St. Anthonispoort op de Nieuwmarkt. Tegenwoordig bekend als het Waaggebouw

Wat kun je nu nog zien van Middeleeuws Amsterdam?

Als je tegenwoordig door Amsterdam loopt merk je vooral dat de binnenstad nog steeds in grachten rondom de Amstel heen is gebouwd. Door de vele stadsbranden die Amsterdam heeft gekend zijn veel van de huizen uit de eerste 300 jaar van Amsterdam verloren te gaan. De Dam kennen wij vandaag nog steeds als een groot plein. Maar je ziet tegenwoordig niet meer dat deze dus ooit als dam heeft gefungeerd midden in de Amstel. Toch blijft de Dam het oudste stuk van Amsterdam Het oudste huis van het huidige Amsterdam is gelegen aan de Warmoesstraat 90. je ziet hier alleen aan de buitenkant niet veel van doordat er een bakstenen gevel tegenaan is gezet. Toch zit aan de Oudezijdskolk zit het laatste middeleeuwse sluisje wat je tegenwoordig nog kunt bezichtigen. De Oude Kerk en de St. Anthoniespoort liggen ook in dit gedeelte van Amsterdam

Lees nu ook deel 2 over het Mirakel van Amsterdam!